Câu chuyện về NEAR Intents càng đào sâu lại càng thêm phần điên rồ.
Intents còn thiếu sót rất nhiều thứ, nhưng hóa ra thành phần cốt lõi giúp nó hoạt động lại là công nghệ độc quyền bị đánh cắp của DFINITY. Tôi thực sự bàng hoàng.
Tệ hơn nữa, để lấy được công nghệ này, họ đã sử dụng một người từng bị DFINITY sa thải vào mùa hè năm 2021, người có liên quan đến hàng loạt nỗ lực nhằm phá hoại dự án.
Giờ đây, GitHub cho thấy sau hai năm rưỡi, NEAR bỗng dưng cố gắng hạ cấp khẩn cấp khỏi các thuật toán của chúng tôi (link ở cuối bài) vì những lý do mà chúng ta chỉ có thể đoán mò.
Sẽ cần thời gian để tiêu hóa hết chuyện này, và nó cũng kéo theo những hệ lụy pháp lý, nên tôi sẽ chỉ tóm tắt bối cảnh một cách đơn giản cho bạn:
1) Ngày 16 tháng 5 năm 2021, tôi đã thông báo trên X về việc tích hợp Internet Computer với Ethereum bằng mật mã học “chain key”, và sau đó tôi có viết tiếp một bài trên Medium:
https://medium.com/dfinity/internet-computer-ethereum-integration-explained-6967456e35f9
Ngành công nghiệp đã đưa tin rộng rãi về công trình của chúng tôi trong tháng đó.
https://decrypt.co/72256/how-dfinitys-internet-computer-will-integrate-ethereum
2) Đó là lúc các công việc kỹ thuật liên quan bắt đầu, và NEAR đã lấy đi một phần trong số đó. Chúng tôi đã tập hợp một đội ngũ các nhà mật mã học để phát triển loại mật mã mới cần thiết, bởi đây không phải là việc đơn giản.
3) Bài báo khoa học đầu tiên liên quan mà DFINITY công bố là “On the security of ECDSA with additive key derivation and presignatures” (Về tính bảo mật của ECDSA với dẫn xuất khóa cộng tính và chữ ký trước), phiên bản cuối cùng ngày 27 tháng 4 năm 2022.
Bài báo này mô tả chính thuật toán mà NEAR đã lấy.
Cơ chế này cho phép các máy tính phối hợp với nhau để i) tạo ra một khóa công khai ECDSA, ví dụ như địa chỉ Ethereum hoặc Bitcoin, và ii) tạo chữ ký cho khóa đó, thường là để cho phép phần mềm onchain triển khai DeFi, ứng dụng và dịch vụ ký giao dịch thay cho con người, mà không cần họ phải tự ký hay tự giữ khóa. Công trình của chúng tôi giúp việc ký diễn ra nhanh gấp ba lần so với mức khả thi thông thường, mà không làm giảm tính bảo mật.
Chain Abstraction và Intents cần một cơ chế như vậy tồn tại: khi một nhóm máy tính triển khai cơ chế này, bạn không thể chỉ đơn giản đánh cắp khóa riêng tư từ một máy trong số đó, mà thay vào đó phải đánh cắp các “phần chia sẻ” (shares) của khóa riêng tư từ một số máy nhất định. Hơn nữa, các máy tính vẫn có thể tiếp tục phối hợp ký ngay cả khi một số máy mất kết nối hoặc mất phần chia sẻ của chúng. Nếu không có ký ngưỡng (threshold signing), hình thức lưu ký này là điều bất khả thi.
Internet Computer chạy thuật toán này trên các “subnet ủy thác” phi tập trung, vốn thực chất là một dạng blockchain mới dùng để mở rộng mạng lưới, đồng thời kế thừa thêm lớp bảo mật từ blockchain quản trị “NNS” chính. Các subnet ủy thác này bao gồm các node từ khoảng 50 bên độc lập và có độ bảo mật cực cao.
Theo thông tin hiện có, NEAR chạy thuật toán này trên 8 máy chủ, và không ai có thể tìm hiểu thêm chi tiết nào khác.
4) Có một lý do đơn giản cho việc này. Thành phần cốt lõi mà NEAR lấy đi không thể tự nó hỗ trợ việc ký \phi tập trung\ hiệu năng cao. Nó chỉ cho phép các máy tính phối hợp ký với nhau, đó là lý do Intents phải dựa vào một thứ na ná như cụm máy chủ.
Nếu họ cũng muốn phi tập trung, họ đã phải cố gắng sao chép thiết kế của Internet Computer — một nhiệm vụ lớn hơn rất nhiều, điều này được phản ánh qua —
“Design and analysis of a distributed ECDSA signing service” (Thiết kế và phân tích dịch vụ ký ECDSA phân tán), ngày 16 tháng 2 năm 2023:
Vào tháng 3 năm 2021, chúng tôi đã công bố một bài báo mô tả cách thiết lập các cơ chế chia sẻ này theo hướng phi tập trung, vốn là trái tim của mạng lưới Internet Computer:
5) Để tạo ra kiểu khoa học này đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc đầu tư cho R&D. Ví dụ, tôi nhớ mình đã hỏi Dan Boneh về cách thiết lập cơ chế chia sẻ như bài báo nói trên đề cập vào tháng 5 năm 2015. Ông ấy thậm chí còn nghĩ rằng điều đó có thể bất khả thi. Phải mất thêm 6 năm nữa chúng tôi mới làm được.
DFINITY cam kết mang lại sự phi tập trung thực sự bằng khoa học máy tính và toán học tiên tiến, đồng thời bảo vệ an toàn cho người dùng — và những điều này cần thời gian, nỗ lực cùng chi phí.
6) Đến năm 2024, chúng tôi đang trong quá trình thương mại hóa nền tảng khoa học này và biến nó thành thứ có thể sử dụng trên Internet Computer, việc này cũng bao gồm tìm cách để các node của Internet Computer kết nối được với node của các mạng lưới khác.
7) Đương nhiên, chúng tôi đã sốc và hụt hẫng khi thấy một bài blog của NEAR công bố về “Chain Abstraction”, giải quyết đúng thách thức và cơ hội mà chúng tôi đang theo đuổi. Chúng tôi đã tin tưởng thông báo đó theo nghĩa đen và không hề biết rằng nó không phải là một hệ thống phi tập trung.
https://near.org/blog/why-chain-abstraction-is-the-next-frontier-for-web3
8) Vào một thời điểm nào đó, chúng tôi nhận ra họ đã tuyển chính người mà chúng tôi sa thải năm 2021 để dẫn dắt công việc này. Nhưng cá nhân đó có chuyên môn mật mã học rất hạn chế, nên chúng tôi không kỳ vọng thông báo của NEAR sẽ đi đến đâu. Gã này đã luồn lách vào DFINITY trong thời kỳ COVID và từng khoe khoang với đồng nghiệp rằng “Tôi từng bị đuổi việc ở mọi nơi tôi làm, và luôn có lý do chính đáng”. Chúng tôi đã không hề lo lắng.
9) Chúng tôi đã đánh giá thấp mối đe dọa. Có vẻ như đội ngũ của anh ta chỉ đơn giản lấy một thư viện mật mã ngưỡng mã nguồn mở từ một nhà mật mã học người Thụy Sĩ, rồi nhét thêm các phát minh của chúng tôi vào, nhờ đó nhanh chóng có được khả năng triển khai công trình ECDSA của chúng tôi. Theo những gì chúng tôi thấy, NEAR chẳng bận tâm đến tính phi tập trung hay sự an toàn của người dùng, và chỉ chạy nó trên 8 máy chủ. Không có gì ngăn cản họ tung cái này ra thị trường thật nhanh…
NEAR Intents sử dụng Chain Abstraction (được vận hành bằng công nghệ độc quyền của chúng tôi) để lưu ký tài sản trên các chain khác nhau, và sau đó về cơ bản Intents chỉ dùng một market maker do họ trả tiền để hoán đổi tài sản giữa các chain theo ý muốn của người dùng. Tất nhiên nó không hề phi tập trung, và NEAR còn cài những cửa hậu đáng sợ để biến tất cả điều này thành hiện thực.
10) Bằng cách đánh cắp công trình độc quyền của chúng tôi — vốn chỉ được cấp phép cho Internet Computer — NEAR đã nhanh chân hơn Internet Computer với kiến trúc Chain Abstraction và Intents của họ. Điều này gây suy sụp tinh thần và xáo trộn cho đội ngũ DFINITY cũng như cộng đồng ICP, đồng thời làm giảm đi đáng kể cơ hội mà chúng tôi kỳ vọng Internet Computer có thể mở ra cho thế giới. Cỗ máy thổi phồng trên mạng xã hội của NEAR đã thuyết phục cả thế giới rằng hệ thống của họ a) do chính họ phát triển và không vi phạm bất kỳ quyền lợi nào, và b) phi tập trung và an toàn. Cả hai điều này đều sai sự thật.
Tuy nhiên, hiển nhiên là bạn không thể cứ thế ăn cắp công nghệ độc quyền của dự án khác chỉ vì muốn kiếm tiền, rồi dùng nó để tranh thủ chớp lấy một cơ hội hấp dẫn. Cả luật dân sự lẫn hình sự đều ngăn cấm hành vi này, và mức bồi thường thiệt hại mà tòa án có thể tuyên phạt là vô cùng lớn (đặc biệt là tại các tòa án Mỹ, nơi tuyên phạt cả bồi thường thiệt hại trực tiếp lẫn bồi thường mang tính trừng phạt).
Có một lý do rất chính đáng cho những đạo luật này. Chúng tồn tại để các tổ chức như DFINITY có thể thực hiện nghiên cứu nền tảng từ nguyên lý gốc — việc tốn rất nhiều thời gian và chi phí nhưng mang lại lợi ích thực sự cho toàn thế giới — mà không bị đánh cắp thành quả và mục đích đó.
Ở đây, DFINITY và những người nắm giữ ICP đã bị tổn hại, nền kinh tế và hệ sinh thái Internet Computer đã bị tổn hại, và ngoài những thiệt hại tài chính, thế giới còn nhận về một bản triển khai multi-chain chắp vá đầy nguy hiểm.
Điều đáng tiếc là nếu NEAR ngỏ lời hợp tác, chúng tôi đã sẵn sàng chia sẻ công nghệ với họ nếu các điều khoản công bằng và chúng tôi được ghi nhận là nguồn gốc của công trình đó. Chúng tôi có thiện cảm với NEAR và cá nhân tôi không có hiềm khích gì với Ilia, nhưng chuyện này thì đi quá xa rồi.
Phải có một cách giải quyết cho vấn đề này.
Đọc thêm:
- Có lẽ một số người trong cộng đồng Internet Computer đã nghi ngờ trước cả chúng tôi: https://x.com/ajki76/status/2101467163399737545
- NEAR hiện đang cố gắng hạ cấp từ thuật toán của chúng tôi xuống một phiên bản đơn giản hơn nhưng chậm gấp ba lần (nó ký trong 3 vòng, trong khi thuật toán của chúng tôi chỉ cần 1 vòng). Điều này không thay đổi sự thật rằng họ đã sử dụng công trình độc quyền của chúng tôi suốt hai năm rưỡi, và có lẽ nó phản ánh việc họ đang lo sợ về những gì mình đã làm:
https://github.com/near/mpc/pull/4503 https://github.com/near/mpc/issues/4324
- NEAR đã xoay sở thuê được hai kỹ sư từ DFINITY để làm việc cho Chain Abstraction và Intents. GitHub hé lộ rằng họ đã cẩn thận “đào bới” repo của Internet Computer ngay từ đầu. Chắc chắn họ biết rõ mình đang làm gì: https://github.com/near/NEPs/issues/516#:~:text=There%20is%20some%20prior%20work%20where%20it%20is%20possible%20to%20save%20some%20execution%20context
