Thỉnh thoảng lại có ai đó phát hiện ra rằng đàn ông không đọc tiểu thuyết lãng mạn, hoặc chẳng buồn xem một bộ phim hay series truyền hình tình cảm mới ra mắt nào đó, rồi phản ứng như thể các nhà khoa học vừa chứng minh được giống đực của loài người không có khả năng yêu.
ĐÀN ÔNG KHÔNG THÍCH LÃNG MẠN!
Lạy Chúa tôi. Đàn ông thích sự lãng mạn chứ.
Đàn ông luôn luôn thích sự lãng mạn. Đàn ông đã viết về tình yêu, hát về tình yêu, vẽ về tình yêu, đấu súng vì tình yêu, vượt đại dương vì tình yêu, gây chiến vì tình yêu, chấm dứt chiến tranh vì tình yêu, và đôi khi còn tự biến mình thành những gã hề thảm hại đến mức cả một nền văn minh phải ghi nhớ câu chuyện đó suốt ba ngàn năm.
Vấn đề có lẽ không nằm ở chỗ đàn ông không thích sự lãng mạn. Vấn đề có lẽ là đàn ông không thích kiểu lãng mạn của bạn.
Có lý do cho chuyện này. Lý do đầu tiên là con voi khổng lồ đang phóng uế đầy chất phóng xạ ngay giữa ngành xuất bản mà mọi người đều được huấn luyện kỹ lưỡng để lờ đi: Rất nhiều người viết truyện ngày nay dường như chẳng ưa gì đàn ông.
Đàn ông là vấn đề.
Đàn ông là chướng ngại vật.
Đàn ông là thứ cần bị chinh phục, uốn nắn, thuần hóa, dạy đời, chế giễu, cải tạo, xin lỗi thay, hoặc (nếu họ đặc biệt may mắn) được khai sáng bởi một người phụ nữ từ trên trời rơi xuống để giải thích tại sao mọi thứ họ tin tưởng đều ngu ngốc.
Rồi sáu tháng sau, tất cả xúm lại nhìn doanh số bán hàng.
"Độc giả nam đâu hết rồi?"
HỌ BỎ ĐI RỒI, MẤY KẺ ĐIÊN Ạ.
Các người vừa dành 300 trang sách để đá vào hạ bộ họ đấy. Chuyện này đâu cần bằng cấp cao về phê bình văn học mới hiểu nổi. Người ta thường không thích giải trí bằng những thứ khinh bỉ chính mình.
Nhưng còn một vấn đề nữa, và vấn đề này buộc chúng ta phải bước vào vùng tri thức nguy hiểm đến mức tôi chắc nên gọi điện dặn dò người thân trước khi nói tiếp:
Đàn ông và phụ nữ khác nhau.
Đấy. Tôi nói rồi đó. Gọi cảnh sát đi.
Hiển nhiên là tôi đang khái quát hóa. Có những người phụ nữ mê mẩn chính xác những câu chuyện mà tôi sắp mô tả là "dành cho đàn ông", và cũng có những người đàn ông sẵn sàng nuốt trọn 400 trang drama tình cảm dằn vặt. Con người là sinh vật phức tạp, và những con số trung bình không thể ra lệnh cho từng cá nhân. Nhưng giá trị trung bình thì vẫn tồn tại. Và tôi nghĩ đàn ông với phụ nữ thường tìm kiếm những điều khác nhau từ các câu chuyện tình yêu.
Rất nhiều tác phẩm lãng mạn viết chủ yếu cho phụ nữ biến chính mối quan hệ thành xung đột.
Họ sẽ đến với nhau chứ?
Hay không?
Anh ấy nói thế này.
Cô ấy hiểu lầm thế kia.
Anh ấy không gọi dù đã hứa.
Cô ấy thấy anh đi cùng một người phụ nữ khác, hóa ra chỉ là đồng nghiệp.
Anh ấy kém giao tiếp.
Cô ấy không tin anh vì chuyện xảy ra với ba người bạn trai trước.
Họ quay lại với nhau.
Họ chia tay.
Họ lại quay về bên nhau.
Ai đó lao ra ngoài trời mưa.
Ai đó khóc trong nhà vệ sinh. Một người bạn giảng đạo suốt 20 phút. Cuối cùng, một trong hai người chạy thục mạng ra sân bay.
Và hàng triệu phụ nữ mê tít cái công thức này. Tuyệt vời! Bạn đã tìm được khán giả của mình.
Vấn đề là, nếu bạn từng thực sự hẹn hò với một người đàn ông và quan sát anh ta trong môi trường tự nhiên, bạn có thể nhận ra rằng phần lớn đàn ông nhìn drama tình cảm y như cách một con mèo nhìn việc bị nhúng vào bồn tắm.
Suy nghĩ đầu tiên của họ không phải là: Cuối cùng thì! Sự phức tạp trong cảm xúc!
Suy nghĩ đầu tiên của họ là: Làm quái nào để thoát khỏi đây?
Ảo mộng lãng mạn của rất nhiều đàn ông không phải là một mối quan hệ liên tục bị thử thách từ bên trong. Mà là một mối quan hệ đủ vững vàng để chống chọi với mọi thử thách từ bên ngoài.
Anh gặp cô.
Anh thích cô.
Cô thích anh.
Họ dần khám phá nhau. Anh biết những thói quen kỳ quặc nhỏ nhặt của cô. Cô nhận ra những góc khuất mà không ai khác thấy ở anh. Tình bạn chuyển thành thương mến. Thương mến hóa thành tình yêu.
Và rồi sao?
Thả con rồng chết tiệt đó ra đi. Giờ thì cả thế giới sẽ đuổi theo họ.
Nhà vua muốn anh chết.
Đế chế đang sụp đổ.
Trang trại bốc cháy.
Kẻ thù cũ từ thời chiến tranh quay lại đòi nợ máu.
Lũ zombie đang tràn qua ngọn đồi.
Một tên pháp sư khốn nạn nào đó bắt cóc cô mà chưa thèm nghiên cứu bài học từ mười bảy tên pháp sư khốn nạn trước đó từng thử trò này.
Và xuyên suốt tất cả, cô là nhà của anh. Cô là người cùng anh vào sinh ra tử. Cả thế giới có thể đánh anh bầm dập suốt ngày, nhưng khi anh lê bước qua cánh cửa lúc đêm về, cô là nơi duy nhất anh không cần phải chiến đấu.
Đó cũng là sự lãng mạn. Thực tế, tôi nghĩ đó là một trong những ảo mộng lãng mạn mạnh mẽ nhất của đàn ông: Giữa thế giới điên rồ và đầy thù địch này, tôi đã tìm được một người tuyệt đối đứng về phía mình.
Điều này cũng giúp giải thích một thứ mà cá nhân tôi chưa bao giờ hiểu nổi sức hút: truyện harem. Chúng cực kỳ phổ biến với một bộ phận đàn ông.
Cá nhân tôi không khoái thể loại này, nhưng điểm mấu chốt là: Tôi không phải đàn ông. Vậy thôi. Tôi không cần phải thích một thứ gì đó mới chịu bỏ ra năm phút để thắc mắc tại sao người khác lại thích nó. Khi bạn ngừng khinh bỉ khán giả, sức hút của nó chẳng phải ẩn sâu như Cuộn Biển Chết đâu. Nhân vật chính được bao bọc bởi tình cảm, lòng trung thành, sự ngưỡng mộ và cảm giác thuộc về. Anh ta có nhiều người trân trọng mình, cần mình, ủng hộ mình, và mang lại cho mình một điểm tựa cảm xúc ổn định để bảo vệ và trở về.
Đó là phiên bản phóng đại đến méo mó của cùng một giấc mơ: "Ở đâu đó, tôi thuộc về. Ở đâu đó, tôi được khao khát. Ở đâu đó, có người mừng rỡ khi tôi trở về nhà."
Ảo mộng lãng mạn của đàn ông thường thể hiện tình yêu qua hành động. Người đàn ông có thể không dành sáu trang giấy để miêu tả kiến trúc tinh vi của cảm xúc. Anh ta sẽ đi giết con rồng.
Anh ta sẽ làm ba công việc.
Anh ta sẽ xây ngôi nhà.
Anh ta sẽ xách súng shotgun bước xuống Địa ngục, bởi vì Địa ngục đã phạm sai lầm hành chính chí mạng khi cướp vợ anh ta.
Đó là lý do bạn có thể viết những câu chuyện mà đàn ông tôn thờ, trong đó nhân vật chính chỉ nói đúng mười một từ bộc lộ cảm xúc, nhưng vẫn sẵn sàng băng qua cả lục địa, lật đổ một chính phủ, và đích thân đấm nhau tay đôi với Satan chỉ vì có kẻ làm tổn thương người phụ nữ anh yêu.
Hành động chính là lời tỏ tình.
Trong khi đó, ảo mộng lãng mạn mang tính khuôn mẫu của phụ nữ có thể xoay quanh việc anh ấy nhớ sinh nhật cô, nhận ra cô đang buồn trước cả khi cô mở lời, nhớ chi tiết vụn vặt cô kể sáu tháng trước, hoặc biết tỏng cô ghét quán sushi đó dù lúc ấy cô cứ khăng khăng là mọi thứ đều ổn.
Không cái nào hay hơn cái nào. Chúng chỉ là những cách khác nhau để hỏi cùng một câu: Người này có thực sự nhìn thấy tôi không?
Và đây là đoạn khiến tôi muốn đập đầu xuống bàn, bởi vì bạn thực ra chẳng cần phải hiểu bất cứ điều gì trong số này.
Bạn không cần phải đồng ý với lý thuyết của tôi về ảo mộng lãng mạn của đàn ông.
Bạn không cần phải viết về rồng.
Bạn không cần phải viết về những cô bạn gái chung thủy.
Bạn không cần phải viết harem.
Bạn không cần nghiên cứu tâm lý học tiến hóa, tổ chức nhóm tập trung, đọc 900 bài đăng Reddit của mấy gã đàn ông cô đơn, hay cầm bảng kẹp giấy với súng bắn thuốc an thần xông vào rừng hoang để nghiên cứu giống Đực Bắc Mỹ khó nắm bắt trong môi trường tự nhiên.
Chỉ có một quy tắc duy nhất sẽ đưa bạn đi xa đến bất ngờ:
ĐÀN ÔNG CŨNG LÀ CON NGƯỜI.
Trời đất ơi! Phát kiến vĩ đại chưa kìa! Đàn ông cũng có cảm xúc! Dừng máy in báo lại!
Đàn ông cũng cô đơn.
Đàn ông muốn được yêu.
Đàn ông muốn được khao khát.
Đàn ông muốn có người ngưỡng mộ mình.
Đàn ông muốn có người khiến họ cảm thấy an toàn.
Đàn ông muốn có người nghĩ rằng họ đáng để chiến đấu.
Đôi khi đàn ông muốn được yếu đuối mà không bị biến sự yếu đuối đó thành bằng chứng buộc tội ngay lập tức.
Và đúng vậy, đàn ông thường gặp khó khăn khi diễn đạt những cảm xúc này. Đôi khi chính họ cũng không hiểu nổi mình. Đôi khi họ thể hiện theo những cách mà phụ nữ không nhận ra ngay.
Vậy hãy hỏi họ.
Hãy nói chuyện với họ.
Hãy lắng nghe họ.
Và đây mới là phần thực sự mang tính cách mạng: Thỉnh thoảng hãy tin họ.
Nếu một người đàn ông nói với bạn rằng điều gì đó làm anh ta tổn thương, có lẽ phản ứng đầu tiên của bạn không nên là một buổi hội thảo dài 40 phút giải thích tại sao nỗi đau đó thực chất là bằng chứng của sự nam tính độc hại. Nếu một người đàn ông nói rằng họ không thích bị khắc họa thành những con khỉ đột ngu ngốc, bạo lực, cuồng dâm, khiếm khuyết cảm xúc và cần phụ nữ phải giáo dục lại, có lẽ bạn không cần đợi một bài báo xã hội học được bình duyệt mới chịu cân nhắc khả năng họ nói thật.
Không ai thích bị dạy đời. Dù là đàn ông HAY phụ nữ.
Không ai thích bị trịch thượng.
Không ai thích bị mặc định là kẻ tồi tệ.
Không ai muốn dành vài giờ nghỉ ngơi ít ỏi quý giá của mình để tiêu thụ thứ giải trí có thái độ cốt lõi với họ là: Bạn bị lỗi rồi, nhưng đừng lo. Chúng tôi sửa bạn được.
Và có quá nhiều tác phẩm hư cấu đang tham gia vào sự thiếu tôn trọng đàn ông một cách tùy tiện này. Đôi khi là cố ý, đôi khi là vô thức, đôi khi vì người viết đã bơi trong dòng nước đó lâu đến mức không nhận ra nước đang tồn tại.
Rồi ai đó nhìn quanh và hỏi: Sao đàn ông không đọc sách nữa?
Lạy Chúa tôi. Có lẽ hãy bắt đầu từ đó.
Bạn không cần phải hiểu đàn ông một cách hoàn hảo.
Bạn không cần phải viết riêng cho họ.
Bạn không cần phải bỏ rơi độc giả nữ hay thay đổi những câu chuyện mình yêu thích.
Nếu bạn muốn có đàn ông trong tệp khán giả của mình, hãy thử dành cho họ phép lịch sự tối thiểu mà bất kỳ người viết nào cũng nợ nhóm người mà họ đang cố chạm tới:
Hãy tò mò về họ.
Hãy lắng nghe họ.
Hãy coi trọng cảm xúc của họ.
Và trên hết: Hãy tôn trọng họ.
Nếu bạn có theo dõi X trong tuần qua, một lượng lớn đàn ông đã phát cuồng vì trào lưu fan fiction Harry Potter mang tên "Malfoid". Thậm chí tôi cũng nhảy vào, dù tôi còn chẳng phải khán giả mục tiêu.
Tôi gặt hái được chút thành công với nó, và tôi không nghĩ đó là vì mình sở hữu sự thấu hiểu huyền bí nào về tâm lý đàn ông. Tôi là một phụ nữ 53 tuổi đang cố viết về mấy cậu nhóc tuổi teen. Tôi đứng ngoài hàng rào, giơ ống nhòm lên và nghĩ: "Chà, chắc Harry sẽ làm thế này." Quan trọng nhất, tôi đã tuân thủ quy tắc cuối cùng kia. Sự tôn trọng sẽ đưa bạn đi xa đến mức khó tin.
Tôi tôn trọng những người đàn ông thích thú với tiền đề này, thay vì coi niềm vui của họ là thứ đáng xấu hổ cần được chẩn đoán bệnh.
Tôi tôn trọng Dracena Malfoy. Tôi không biến cô thành một con ngốc chảy nước dãi chỉ tồn tại để Harry giải cứu. Tôi cũng không biến cô thành một Girlboss hoàn hảo chỉ để hạ nhục Harry và giảng giải về những thiếu sót của cậu.
Tôi cố gắng biến cô thành một người mà đàn ông có thể hiểu và đồng cảm. Một người có điểm mạnh, điểm yếu, lòng trung thành, nỗi sợ hãi và một gia đình mà cô yêu thương ngay cả khi họ sai. Một người có thể cần Harry mà không trở nên vô dụng, và người mà Harry có thể cần mà không bị tước đi nam tính.
Còn Harry? Trời ạ, tôi chẳng biết viết về một cậu nhóc tuổi teen thế nào đâu. Nên tôi đoán mò. Nhưng tôi cố viết cậu như một người mà tôi có thể tôn trọng. Hóa ra đó lại là một kỹ thuật văn học hữu ích đến bất ngờ.
Tôi thậm chí còn cố tôn trọng những gia tộc thuần chủng cổ xưa mà loạt sách gốc của Rowling luôn nhìn với ánh mắt nghi kỵ. Họ kiêu ngạo. Họ phân biệt giai cấp. Họ "phân biệt chủng tộc". Vài người trong số họ là quái vật thực sự. Nhưng vấn đề là, họ vẫn là con người. Họ yêu con cái mình. Họ lo lắng cho gia đình. Họ có những truyền thống, nghĩa vụ và lòng trung thành mang ý nghĩa với họ. Tôi không cần phải thích họ hay đồng tình với họ, nhưng tôi nghĩ sẽ thú vị hơn nhiều nếu bạn có thể hiểu họ. Mà muốn hiểu thì ít nhất cũng cần một chút xíu tôn trọng.
Rowling là một bà mẹ đơn thân nghèo khó khi tạo ra thế giới này. Tôi hoàn toàn hiểu tại sao tài sản thừa kế và thói trưởng giả quý tộc lại không được trao cho góc máy đầy thiện cảm. Có lẽ hôm nay bà sẽ viết về họ khác đi. Hoặc không. Tôi không biết.
Nhưng tôi quyết định đặt câu hỏi thú vị hơn: Sẽ ra sao nếu những người này không phải là nhân vật hoạt hình? Trời ạ, tôi thậm chí còn lén nhét một chút ảo mộng quyền lực nữ quyền vào Epilogue. Rõ ràng tôi cần tự chứng minh với bản thân rằng bạn có thể viết về những người phụ nữ mạnh mẽ mang lý tưởng nữ quyền mà không cần biến đàn ông quanh họ thành những kẻ thảm hại.
Làm được nhé! Thử đi, Gloria Steinem. (Người mà rốt cuộc cũng cưới một người đàn ông.)
Và tôi nghĩ đó là bài học tôi vô tình rút ra được từ toàn bộ thí nghiệm "Malfoid" ngớ ngẩn (nhưng vui vẻ) này.
Bạn không cần phải hiểu khán giả của mình một cách hoàn hảo.
Bạn không cần phải trở thành họ.
Bạn thậm chí không cần phải thích tất cả những thứ họ thích.
Bạn chỉ cần trao cho họ (và những nhân vật mà qua đó họ trải nghiệm câu chuyện của bạn) phẩm giá của một con người.
Sự tôn trọng sẽ đưa bạn đi xa đến kinh ngạc.
Bởi vì đàn ông không ghét sự lãng mạn.
Họ ghét việc được mời vào một câu chuyện tình yêu, chỉ để phát hiện ra rằng họ chính là thứ mà câu chuyện đó không hề yêu thương.





