Khi thu nhập từ công việc tay trái của tôi vượt mức 800.000 yên mỗi tháng, tôi thực sự rất hạnh phúc.
Tôi đã tự mình kiếm được số tiền đó bằng nỗ lực của bản thân, hoàn toàn độc lập với mức lương từ công việc chính.
Tôi tìm hiểu về X, học hỏi về marketing và bắt đầu nhận được việc từ các doanh nghiệp.
Cảm giác như mọi thứ tôi dày công xây dựng cuối cùng cũng thành hình.
Hơn nữa, những lời mời hợp tác ngày càng nhiều hơn.
Tư vấn cho doanh nghiệp. Tư vấn cá nhân. Những lời ngỏ ý về dự án mới.
Thật may mắn là nếu muốn, tôi vẫn có thể nhận thêm việc.
Nhưng rồi một ngày, tôi nhận ra một điều.
Dù kiếm được nhiều tiền hơn, thời gian rảnh của tôi lại chẳng hề tăng lên.
Ngay cả khi đã xong việc, tôi vẫn nghĩ về nhiệm vụ tiếp theo.
Ngay cả lúc ở bên gia đình, tâm trí tôi vẫn bị cuốn vào chiếc điện thoại.
Dù đã tăng được thu nhập, khoảng thời gian tôi muốn trân trọng lại đang vơi dần vì phải dồn quá nhiều sức lực để tạo ra số tiền đó.
Lúc ấy, tôi từng nghĩ thế này:
"Đợi công việc bớt bận rồi mình sẽ nghỉ ngơi."
Nhưng công việc thì chẳng bao giờ thực sự vơi đi cả.
Dự án này vừa kết thúc, một lời mời khác lại ập đến.
Cứ làm tốt, lại càng có thêm nhiều việc kéo tới.
Rốt cuộc, trừ khi tôi tự dừng lại, guồng quay ấy sẽ kéo dài mãi mãi.
Vì vậy, tôi quyết định nhìn nhận lại cách làm việc của mình.
Hiện tại, dù vẫn giữ công việc chính, tôi làm việc hoàn toàn tại nhà và về cơ bản chỉ làm vào buổi sáng. Buổi chiều, tôi đưa vợ đi chơi, chơi bài Hyakunin Isshu cùng con gái hoặc kèm con ôn thi vào cấp hai. Tôi nấu bữa tối và đi ngủ gần như cùng giờ với con.
Tất nhiên, tôi không đạt được lối sống này ngay lập tức.
Đã có lúc tôi lo lắng khi phải giảm bớt khối lượng công việc.
Nhưng chính việc thay đổi tư duy lúc đó đã dẫn đến cách làm việc của tôi bây giờ.
Hôm nay, tôi muốn chia sẻ về những gì tôi đã cân nhắc để giảm tải công việc và những thay đổi tôi thực sự áp dụng.
Chương 1: "Đợi việc bớt bận rồi nghỉ" — Điều đó có lẽ sẽ chẳng bao giờ xảy ra
Khi công việc ngập đầu, chúng ta thường nghĩ:
"Hết dự án này mình sẽ nghỉ ngơi."
"Qua tháng này mình sẽ đưa gia đình đi chơi."
"Thu nhập ổn định thêm chút nữa mình sẽ giảm bớt việc."
Nhưng thực tế thì sao?
Bạn càng làm tốt, người ta càng giao thêm nhiều việc mới.
Làm tốt một dự án, dự án tiếp theo sẽ nối đuôi nhau đến.
Công việc tay trái cũng y hệt như vậy.
Ban đầu, kiếm được một việc thôi đã khó.
Nên khi có người ngỏ lời, bạn vui mừng khôn xiết.
Bạn cảm thấy từ chối thì thật phí phạm.
Tôi cũng từng như thế.
Sau khi nghiêm túc sử dụng X, tôi tích lũy được chút tiếng tăm và bắt đầu nhận việc từ các doanh nghiệp.
Lúc đó, tôi không muốn bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào.
Vì người ta chủ động tìm đến, tôi muốn nhận càng nhiều càng tốt.
Kết quả là khối lượng công việc phình to ra.
Điều oái oăm ở đây là việc có nhiều đơn hàng trông cứ như thể bạn đang thành công.
Lời mời tăng. Thu nhập tăng. Bạn được đánh giá cao.
Thế nên, dù ngày càng bận rộn, bạn vẫn rất khó lòng giảm bớt công việc.
Nhưng một ngày nọ, tôi chợt nghĩ:
Có nhiều việc hơn đồng nghĩa với việc cuộc sống của mình phong phú hơn sao?
Tất nhiên, có những người yêu thích công việc và tìm thấy niềm vui khi cày cuốc hết mình.
Điều đó thật tuyệt vời.
Tuy nhiên, lý do tôi bắt đầu làm thêm không phải là để liên tục ôm đồm nhiều việc hơn.
Tôi muốn tăng thu nhập để mở rộng những lựa chọn trong đời.
Tôi muốn trân trọng thời gian bên gia đình.
Vậy mà chẳng biết từ lúc nào, việc kiếm thêm tiền lại trở thành mục đích tự thân.
Do đó, thứ đầu tiên tôi thay đổi không phải là cách dùng thời gian, mà là tư duy.
Thay vì đợi xong việc mới nghỉ ngơi, hãy chỉ nghĩ đến công việc sau khi đã chốt xong thời gian dành cho việc nghỉ.
Tôi tin rằng nếu không đảo ngược trật tự này, công việc sẽ cứ phình to vô tận.
Chương 2: Trước tiên, tôi sắp xếp lại mối quan hệ giữa thu nhập và thời gian
Dù muốn giảm tải, bạn cũng không thể cắt bỏ công việc ngay lập tức.
Hiển nhiên là thu nhập sẽ sụt giảm.
Nếu bạn bỏ phần việc đang mang lại 800.000 yên mỗi tháng, bạn có thể mất luôn khoản tiền đó.
Hơn nữa, việc từ các doanh nghiệp không chắc sẽ quay lại nếu bạn đã một lần từ chối.
Vì thế, quyết định giảm việc chẳng hề dễ dàng.
Điều tôi thấy quan trọng là đừng chỉ nhìn vào con số thu nhập, mà hãy xem xét lại những nguồn lực bạn đang dùng để tạo ra số tiền đó.
Ví dụ, giả sử bạn có hai công việc, mỗi việc mang lại 100.000 yên một tháng.
Một việc tốn 40 giờ mỗi tháng.
Việc kia chỉ tốn 10 giờ mỗi tháng.
Cả hai đều mang về 100.000 yên.
Nhưng thời gian bỏ ra lại chênh lệch hoàn toàn.
Việc đầu tiên tính ra thù lao theo giờ là 2.500 yên.
Việc thứ hai là 10.000 yên mỗi giờ.
Tất nhiên, bạn không nên đánh giá công việc chỉ dựa trên thù lao theo giờ.
Có những việc giúp bạn rèn luyện kỹ năng mới.
Có việc giúp bạn xây dựng mối quan hệ hữu ích cho kinh doanh sau này.
Có việc là đam mê mà bạn thực sự muốn theo đuổi.
Nhưng tôi quyết định ngừng đánh giá mọi thứ chỉ qua lăng kính thu nhập.
Khi cân nhắc nhận việc, hiện tại tôi tập trung vào ba yếu tố chính:
① Công việc này mang lại bao nhiêu thu nhập?
② Nó đòi hỏi bao nhiêu thời gian và gánh nặng ra sao?
③ Công việc này có kết nối với con người tôi trong tương lai không?
Tôi nghĩ điểm thứ ba đặc biệt quan trọng.
Chẳng hạn, dù thu nhập hiện tại chưa lớn, một công việc giúp bạn học hỏi kỹ năng mới vẫn rất có giá trị.
Ngược lại, dù thu nhập cao nhưng ngốn quá nhiều thời gian và không phù hợp với định hướng làm việc tương lai, bạn nên cân nhắc lại việc nhận nó.
Muốn giảm tải, trước tiên bạn phải biết thời gian của mình đang chảy đi đâu.
Công việc này nhằm tăng thu nhập? Để tích lũy kinh nghiệm? Hay bạn chỉ đang làm tiếp vì không biết cách từ chối?
Chỉ cần sắp xếp rõ ràng điều này, góc nhìn của bạn về công việc sẽ thay đổi.
Điều này cũng đúng với việc quản lý tài khoản X.
Trong ngắn hạn, có thể có những cách kiếm tiền nhanh hơn.
Nhưng về dài hạn, việc thành thạo marketing qua X là một lợi thế cực lớn.
Nếu bạn muốn khởi nghiệp, kỹ năng xây dựng thương hiệu này là một vũ khí hạng nặng. Đó là lý do tôi tin rằng nó đáng để tiếp tục học hỏi.
Chương 3: Phân loại công việc thành Giữ, Giảm và Bỏ
Khi sắp xếp lại công việc, tôi nghĩ bạn không nên đối xử bình đẳng với tất cả mọi thứ.
Về cơ bản, hãy chia chúng thành ba nhóm:
Việc cần giữ. Việc cần giảm. Việc cần bỏ.
Trước tiên là việc cần giữ.
Những công việc tạo nền tảng sinh kế hoặc những việc bạn đánh giá rất cao.
Với tôi, đó là công việc chính ổn định và những vai trò thiết yếu cho lộ trình sự nghiệp.
Tiếp theo là việc cần giảm.
Những việc có giá trị, nhưng đang quá sức chịu đựng so với quỹ thời gian hiện tại.
Ví dụ, thay vì nhận mọi lời mời từ doanh nghiệp, hãy giới hạn số lượng dự án bạn đảm nhận.
Nếu việc nào đòi hỏi phải chú ý mỗi ngày, hãy xem xét lại phạm vi trách nhiệm.
Hãy nghĩ đến việc hệ thống hóa những đầu việc mà bạn không nhất thiết phải tự tay làm.
Cuối cùng là việc cần bỏ.
Những việc mang lại thu nhập nhưng không còn phù hợp với cuộc sống bạn mong muốn.
Tất nhiên, quyết định điều này chẳng dễ dàng gì.
Những dự án gắn bó lâu năm luôn đi kèm trách nhiệm.
Còn có cả tình cảm với những người đã từng giúp đỡ bạn.
Vì vậy, bạn không cần phải dứt áo ra đi ngay lập tức.
Bạn có thể xem xét lại hợp đồng khi đến kỳ gia hạn, điều chỉnh phạm vi công việc hoặc lên kế hoạch bàn giao.
Bản thân tôi đã chuyển hướng sang việc giảm bớt các dự án với doanh nghiệp.
Điều tôi nhận ra ở đây là từ chối công việc không có nghĩa là từ chối khách hàng.
Ví dụ, khi nhận được một lời mời mới:
"Hiện tại tôi đang tập trung nâng cao chất lượng các dự án hiện có thay vì nhận thêm việc mới."
Bạn hoàn toàn có thể trao đổi thẳng thắn như vậy.
Hoặc:
"Do quỹ thời gian hiện tại có hạn, tôi không thể hỗ trợ chu đáo được, nên đành phải từ chối lần này."
Nhận việc một cách miễn cưỡng rồi không đáp ứng được kỳ vọng sẽ gây rắc rối cho khách hàng nhiều hơn.
Bảo vệ thời gian của mình cũng chính là bảo vệ chất lượng công việc.
Một điểm mấu chốt nữa: Đừng coi việc giảm bớt công việc là một thất bại.
Nếu thu nhập giảm, những con số có thể trông như bạn đang thụt lùi.
Nhưng nếu điều đó mang lại sự tự do hoặc giúp bạn dám thử thách những điều mới mẻ, thì đó không hẳn là bước lùi.
Phát triển không chỉ là làm được nhiều việc hơn. Biết cách lựa chọn công việc cũng là một dạng phát triển.
Đó là cách tôi suy nghĩ.
Chương 4: Tránh lấp đầy khoảng thời gian trống bằng nhiều việc hơn
Ngay cả khi đã giảm tải, hãy cẩn thận với một cái bẫy:
Lấp đầy khoảng thời gian vừa giải phóng bằng một công việc khác.
Ví dụ, bạn bỏ một dự án của doanh nghiệp và dư ra 5 giờ mỗi tuần.
Nhưng nếu bạn dùng 5 giờ đó để nhận thêm một dự án mới, thì chẳng có gì thay đổi cả.
Nếu mục tiêu của bạn là tối đa hóa thu nhập, điều đó không sao.
Nhưng nếu bạn muốn có thêm thời gian rảnh, bạn đã đi chệch khỏi mục đích ban đầu.
Kinh tế học có khái niệm "chi phí cơ hội".
Chọn một thứ đồng nghĩa với việc từ bỏ những thứ khác.
Làm thêm 5 giờ vào cuối tuần có thể mang về chút tiền.
Nhưng bạn mất đi cơ hội dành 5 giờ đó cho gia đình.
Ngược lại, chọn gia đình nghĩa là bạn chấp nhận bỏ qua khoản thu nhập tiềm năng đó.
Không có lựa chọn nào là đúng hay sai tuyệt đối.
Bạn chọn gì phụ thuộc vào việc bạn trân trọng điều gì.
Trước đây, khi có lời mời làm việc, tôi thường dò tìm những khoảng trống trong lịch trình.
Bây giờ, tôi đảo ngược logic đó.
Thời gian cho gia đình.
Thời gian để học hỏi.
Thời gian cho những thử thách mới.
Hãy chốt những thứ này trước.
Rồi mới tính xem nên xếp công việc vào đâu.
Quan trọng nhất, đừng coi thời gian cho gia đình là "phần thừa ra khi đã xong việc".
Hãy xem nó như một cuộc hẹn quan trọng, y hệt như công việc.
Tất nhiên, chuyện khẩn cấp vẫn xảy ra và kế hoạch có thể thay đổi.
Nhưng việc thay đổi tư duy cốt lõi sẽ làm thay đổi cách bạn sắp xếp công việc.
Trước khi nhận việc mới, hãy tự hỏi:
"Mình có thể xử lý việc này trong các khung thời gian đã chốt không?"
Nếu không, hãy điều chỉnh khối lượng hoặc điều kiện.
Nếu vẫn khó khăn, hãy từ chối.
Một khi đưa ra được phán đoán này, bạn sẽ dần dần bảo vệ được thời gian của mình.
Thời gian rảnh không phải là phần thừa ra từ công việc. Nó là thứ bạn phải chủ động giành lấy.
Chương 5: Chỉ làm việc buổi sáng — Thành quả sau khi giảm tải
Hiện tại, tôi kết hợp nhiều vai trò khác nhau song song với công việc chính.
Làm việc hoàn toàn từ xa, chủ yếu vào buổi sáng.
Thỉnh thoảng tôi vẫn xử lý việc vào buổi chiều nếu cần, và lịch trình không phải lúc nào cũng hoàn hảo.
Nhưng phong cách làm việc cơ bản của tôi đã thay đổi đáng kể.
Mấu chốt không chỉ là giảm số lượng, mà là kết hợp các loại hình công việc.
Ví dụ:
Nguồn thu nhập ổn định (công việc chính).
Dịch vụ dựa trên kỹ năng/thời gian (tư vấn doanh nghiệp).
Sản phẩm đóng gói (note/hội viên).
Mỗi loại có một bản chất khác nhau.
Công việc chính tạo nền tảng tài chính.
Việc với doanh nghiệp mang lại kinh nghiệm giải quyết vấn đề thực tế.
Các sản phẩm trên note cho phép nhân rộng kiến thức đến nhiều người.
Sản phẩm dạng "stock" (tích lũy) cũng không tự động bán chạy.
Chúng đòi hỏi phải quảng bá và cải tiến liên tục.
Dù vậy, việc không phụ thuộc hoàn toàn vào số giờ lao động để kiếm tiền là điều tối quan trọng.
Thời gian dư ra nhờ giảm việc không chỉ để nghỉ ngơi.
Dành thời gian cho gia đình.
Học hỏi điều mới.
Suy nghĩ về các mô hình kinh doanh tương lai.
Dùng thời gian cho những gì bạn thực sự muốn.
Những hoạt động này sẽ phản hồi ngược lại vào công việc và quá trình sáng tạo nội dung sau này.
Do đó, giảm việc không nhất thiết là giảm bớt thử thách.
Ngược lại, đôi khi bạn phải giảm bớt công việc hiện tại để có chỗ cho những thử thách mới.
Tôi vẫn muốn tăng thu nhập.
Tôi yêu thích công việc và muốn thử nghiệm những điều mới mẻ.
Nhưng tôi không muốn tối đa hóa thu nhập trở thành mục tiêu duy nhất.
Thay vì cống hiến cuộc đời cho công việc, tôi muốn kết hợp công việc để phục vụ cho cuộc sống mình mong muốn.
Câu trả lời này sẽ khác nhau ở mỗi người.
Có người ưu tiên thu nhập ngay lúc này.
Có người tập trung vào thăng tiến sự nghiệp.
Có người muốn thêm thời gian cho gia đình.
Có người khao khát học hỏi hoặc khởi nghiệp.
Điều quan trọng là biết rõ ưu tiên của mình.
Rồi từ đó quyết định nên tăng, giảm hay kết hợp công việc.
Tôi xin để lại cho bạn một câu hỏi:
Trước khi nhận thêm việc, bạn đã xác định được mình muốn bảo vệ khoảng thời gian nào chưa?
Trước đây, tôi cứ nhận việc mà không hề nghĩ đến điều này.
Kết quả: Thu nhập tăng, nhưng sự tự do thì không.
Chuyển sang tư duy "giữ thời gian trước" đã thay đổi hoàn toàn cách làm việc của tôi.
Thời gian rảnh không được tạo ra sau khi xong việc. Nó phải được chốt từ trước.
Tôi dự định sẽ luôn tuân thủ nguyên tắc này.
