Thị trường crypto đã mất nhiều năm để tạo ra những token chẳng liên quan gì đến doanh nghiệp đứng sau chúng.
Protocol kiếm được 100 triệu USD, còn người giữ token thì nhận quyền quản trị.
Tuyệt vời thật đấy anh bạn công nghệ, tôi có thể đi bầu (xin lỗi chứ nghe chán ngấy)
May mắn thay, mô hình đó đang thay đổi.
Ngày càng nhiều protocol lấy doanh thu thực tế và dùng nó để mua lại chính token của mình trên thị trường.
Một protocol bỏ 10 triệu USD mua token rồi đốt khác hoàn toàn với việc tuyên bố một đề xuất mua lại trong tương lai — thứ mà chưa chắc đã xảy ra trừ khi cộng đồng quản trị gật đầu.
Và khi doanh thu một lần nữa trở thành một trong những câu chuyện lớn nhất của crypto,
Tôi đã rà soát các dự án mà ở đó mối liên hệ giữa lượt dùng sản phẩm → doanh thu → nhu cầu mua token thực sự bắt đầu hình thành.
Dưới đây là 12 cái tên mà tôi nghĩ bạn nên tìm hiểu.
1. $HYPE Hyperliquid
Có lẽ đây là cái tên hiển nhiên nhất.
Hyperliquid đã xây dựng một trong những sàn giao dịch phái sinh vĩnh cửu onchain lớn nhất và tạo ra mối liên kết cực kỳ đơn giản giữa những người giao dịch trên đó với HYPE.
Giao dịch tạo ra phí.
Khoảng 99% lượng phí này được chuyển vào việc mua HYPE thông qua Assistance Fund, và theo cơ chế hiện tại, số token mua được sẽ bị loại khỏi nguồn cung lưu hành.
Về cơ bản, đây chính là mô hình token trong mơ.
Người ta trade BTC, ETH hay một hợp đồng perp ngẫu nhiên nào đó lúc 3 giờ sáng, Hyperliquid kiếm tiền từ hoạt động đó, và phần lớn số tiền ấy cuối cùng biến thành lực cầu cho HYPE.
Chỉ số quan trọng nhất với tôi là khối lượng giao dịch và doanh thu của Hyperliquid.
Nếu sàn tiếp tục giành thêm thị phần đáng kể, lực mua nâng đỡ HYPE sẽ không ngừng được tiếp đạn. Còn nếu hoạt động giao dịch sụt giảm mạnh, lượng đạn dược ấy cũng teo tóp theo.
Đơn giản vậy thôi.
2. $PUMP PumpFun
PumpFun là một phiên bản "bụi bặm" hơn nhiều của cùng một ý tưởng.
Mô hình kinh doanh của nó phụ thuộc vào việc người dùng liên tục phát hành và giao dịch memecoin, khiến doanh thu nhạy cảm hơn hẳn với các chu kỳ chú ý.
Nhưng khi dòng tiền còn chảy, Pump có thể tạo ra số tiền khổng lồ đến mức phi lý.
Một phần doanh thu đó đã được dùng để mua PUMP trên thị trường mở, với tổng giá trị mua tích lũy được ghi nhận lên tới chín con số trong một số thời điểm thống kê.
Mỗi đồng coin rác do một cậu nhóc nào đó phát hành kèm ảnh động vật đều có thể gián tiếp tạo áp lực mua cho token của nền tảng.
Điều tôi sẽ theo dõi ở đây là bao nhiêu PUMP thực sự bị loại khỏi nguồn cung lưu hành.
Mua token về kho bạc và tiêu hủy nó vĩnh viễn là hai sự kiện kinh tế hoàn toàn khác nhau.
Và Pump vẫn phải đối mặt với một thử thách lớn hơn cả đối thủ cạnh tranh:
việc mọi người cuối cùng cũng chán ngấy trò tung shitcoin trên đó.
3. $RAY Raydium
RAY có lẽ là một trong những cái tên kém hấp dẫn nhất trong danh sách này.
và trời ơi, đó chính xác là lý do tôi thấy nó thú vị.
Raydium đã tồn tại nhiều năm, sống sót qua vô số chu kỳ của Solana và âm thầm làm nền tảng cho một lượng khổng lồ hạ tầng giao dịch mà người ta sử dụng hàng ngày mà chẳng buồn để ý.
Trong lịch sử, một phần phí giao dịch của protocol được dùng để mua RAY và đốt.
Vì vậy, khi hoạt động trên Solana bùng nổ, Raydium không chỉ hưởng lợi với tư cách một DEX.
Các đợt phát hành token, lệnh swap và hoạt động trên LaunchLab cũng có thể nuôi dưỡng hệ sinh thái kinh tế xoay quanh RAY.
Và gần đây chúng ta vừa thấy thêm một ví dụ khi StonkFun tích hợp Raydium LaunchLab.
STONK hút trọn sự chú ý.
Token mới tha hồ được đầu cơ.
4. $AAVE Aave
Aave kiếm tiền từ các thị trường cho vay.
Sau đó, DAO dùng một phần doanh thu protocol để mua AAVE trên thị trường.
Chương trình ban đầu được thiết kế ở mức 50 triệu USD mỗi năm, dù các cuộc thảo luận vào năm 2026 đã tính đến việc giảm xuống khoảng ~30 triệu USD khi điều kiện doanh thu thay đổi.
Có một điểm khác biệt lớn so với HYPE hay mô hình mua-và-đốt truyền thống:
AAVE mà DAO mua sẽ được đưa vào Ecosystem Reserve.
Nghĩa là DAO đang tích lũy chính tài sản của mình và cuối cùng có thể dùng số token đó cho các chương trình khuyến khích, staking, tài trợ hoặc mục đích khác.
Cá nhân tôi thích sự phân biệt này vì nó buộc bạn phải nhìn vào toàn bộ bảng cân đối kế toán thay vì cứ thấy chữ "mua lại" là lập tức hưng phấn.
5. $SKY Sky
Đây là protocol trước đây được biết đến với tên MakerDAO.
USDS, hoạt động cho vay thế chấp, tài sản kho bạc và hệ sinh thái Sky rộng lớn hơn tạo ra thặng dư.
Một phần thặng dư đó sau đó có thể được phân bổ để mua SKY, với hệ thống phân bổ vốn cho phép loại bỏ token khỏi lưu thông.
Điều này mang lại cho SKY một nguồn doanh thu hoàn toàn khác biệt so với những thứ như PUMP.
Pump cần hoạt động của memecoin.
Sky cần bảng cân đối kế toán và hệ thống stablecoin của mình liên tục tạo ra thặng dư.
6. $RLB Rollbit
RLB có lẽ là mô hình kinh doanh kỳ lạ nhất trong danh sách này.
Rollbit kết hợp giao dịch crypto, cờ bạc và các sản phẩm đầu cơ khác, sau đó dùng một phần số tiền sinh ra từ các hoạt động đó để mua và đốt RLB.
Nó gần như vận hành giống một doanh nghiệp internet tư nhân đang thực hiện mua lại cổ phiếu.
Người dùng thua lỗ khi giao dịch hoặc đánh bạc.
Rollbit thu doanh thu.
Một phần doanh thu đó dùng để mua RLB.
RLB bị đốt.
Có những lý do rõ ràng khiến tôi áp dụng mức chiết khấu rủi ro cao hơn ở đây so với Aave hay Raydium: sự tập trung của mô hình kinh doanh, rủi ro pháp lý và độ minh bạch thấp hơn ở một số dòng tiền cơ sở.
7. $SYRUP Maple Finance
Maple thú vị vì nó đang dần rời xa lối mòn cũ của crypto.
Lối mòn đó về cơ bản là:
in token → phát cho người stake → gọi lượng token in ra đó là lợi suất.
Thay vào đó, Maple đã phê duyệt việc chuyển hướng sang dùng doanh thu protocol để mua SYRUP.
Thay vì tập trung vào việc tiêu hủy vĩnh viễn ETHFI, hệ thống mua lại của họ chuyển giá trị đến những người thực sự tham gia vào nền kinh tế token.
Một phần doanh thu từ phí rút eETH được dùng để mua ETHFI hàng tuần, trong khi một phần doanh thu từ các sản phẩm trên toàn hệ sinh thái Ether.fi có thể hỗ trợ thêm các đợt mua hàng tháng.
ETHFI mua về chủ yếu được phân phối cho những người nắm giữ sETHFI.
Vậy nên mô hình này trông giống một khoản cổ tức định giá bằng token hơn.
EtherFi kiếm tiền.
Họ mua ETHFI.
Những người khóa ETHFI nhận được một phần giá trị đó.
Tất nhiên, token vẫn còn đó, và người nhận cuối cùng có thể bán chúng.
Nhưng tôi nghĩ điều này đặt ra một câu hỏi thú vị cho mọi mô hình mua lại:
Bạn muốn tiêu hủy vĩnh viễn tài sản, hay dùng doanh thu để khiến việc nắm giữ và khóa nó trở nên hữu ích về mặt kinh tế?
9. $ENA Ethena
ENA có thể đang sở hữu một trong những cơ chế mua lại tiềm năng lớn nhất ở đây.
Và từ tiềm năng đang gánh vác rất nhiều kỳ vọng.
Ethena đã thảo luận về một khung cơ chế mà trong đó một tỷ lệ rất lớn doanh thu ròng của protocol — có thể lên tới 95% theo cấu trúc được đề xuất — cuối cùng sẽ được chuyển sang mua ENA khi USDe đạt các cột mốc yêu cầu.
Nếu điều đó thực sự kích hoạt ở quy mô lớn, những con số sẽ cực kỳ khủng khiếp.
USDe vốn dĩ đã là một sản phẩm tài chính thực thụ, với doanh thu đến từ tài sản thế chấp, cấu trúc phòng vệ rủi ro và hệ sinh thái rộng lớn hơn.
Nhưng bài toán kinh tế của Ethena có thể thay đổi chóng mặt theo điều kiện thị trường.
Crypto đã "giết chết" quá nhiều bảng tính Excel rồi.
10. $LDO Lido
Lido rất hấp dẫn vì nó kiểm soát một cỗ máy kinh tế khổng lồ, trong khi LDO trong lịch sử lại chật vật để trực tiếp nắm bắt được nhiều giá trị từ đó.
Người dùng stake ETH.
Lido tạo ra doanh thu protocol.
stETH trở thành một trong những tài sản quan trọng nhất DeFi.
Còn người giữ LDO thì... chủ yếu đi biểu quyết.
Khoảng cách đó là một trong những lời chỉ trích lớn nhất nhắm vào token này suốt nhiều năm qua.
Khung mua lại được đề xuất cố gắng thay đổi điều đó bằng cách cho phép doanh thu protocol tài trợ cho việc mua LDO khi đáp ứng đủ các điều kiện kinh tế nhất định, bao gồm doanh thu thường niên đạt ngưỡng yêu cầu.
Nhưng đây chính xác là điểm tôi tách bạch giữa hoạt động mua lại hiện hữu và quyền chọn mua lại.
Câu hỏi đặt ra là bao nhiêu phần trăm doanh nghiệp đó cuối cùng sẽ chảy về LDO.
11. $STONK StonkFun
Gần đây tôi đã nói khá nhiều về dự án này.
StonkFun nhanh chóng trở thành một trong những launchpad kỳ lạ nhất trên Solana vì nó cho phép người dùng xây dựng thị trường xung quanh nhiều thứ hơn chứ không chỉ SOL.
Về cơ bản: tìm một tài sản, tạo thị trường quanh nó, và bằng cách nào đó CT (Crypto Twitter) sẽ lao vào trade.
Doanh thu tích lũy đạt 22,9 triệu USD, với 8,3 triệu USD được tạo ra chỉ trong bảy ngày, trong khi mô hình được nhắc đến rộng rãi của protocol dành 60% doanh thu để mua STONK và đốt.
Dự án này cần được soi kỹ hơn vì nhiều con số đó đến từ dashboard của dự án và báo cáo hệ sinh thái, đồng thời hiện tại cũng có không ít FUD xoay quanh token thưởng và áp lực bán.
Nhưng điều đó cũng giúp ta dễ dàng biết mình cần theo dõi gì.
Doanh thu.
Số vốn thực tế chi ra để mua STONK.
Số token thực tế được chuyển đến địa chỉ đốt.
Nếu ba yếu tố này tiếp tục đồng pha, nghĩa là có một cơ chế kinh tế thực sự đang vận hành bên dưới lớp vỏ đầu cơ.
12. $NET NetNet Capital
NET khác biệt so với gần như mọi cái tên còn lại ở đây vì hoạt động mua lại có một mức giá tham chiếu.
NetNet đang xây dựng một kho bạc onchain trên Robinhood Chain.
Kho bạc này nắm giữ USDG và các tài sản khác, triển khai vốn qua những sản phẩm như Morpho và ngày càng tích lũy thêm cổ phiếu được token hóa.
Mỗi NET đại diện cho một phần của bảng cân đối kế toán đó thông qua cách tính NAV của protocol.
Và khi giá thấp hơn NAV, protocol có thể mua NET ở mức xấp xỉ NAV trừ 1,5% rồi đốt lượng token vừa mua.
Điều đó có nghĩa kho bạc không mù quáng mua NET mỗi ngày bất chấp giá cả.
Hoạt động mua lại chỉ phát huy tác dụng khi thị trường định giá NET thấp hơn lượng tài sản tương ứng mà nó đại diện.
Khi vượt qua các mức bội số NAV nhất định, cơ chế này thực chất đảo chiều: NetNet có thể phát hành NET mới thông qua trái phiếu và bổ sung số tiền thu được vào kho bạc.
Mua vào khi dưới NAV.
Phát hành khi có mức chênh lệch lớn so với NAV.
Và gia tăng lượng tài sản nằm giữa hai cơ chế đó.
Gần đây NET đang giao dịch với mức chênh lệch khá cao so với NAV, nên hoạt động mua lại không phải lý do khiến tôi chú ý đến nó lúc này.
Cuối cùng, chính điều đó mới quyết định liệu kho bạc có đang tăng trưởng kép nhanh hơn tốc độ pha loãng của người nắm giữ hay không.
KẾT LUẬN
Tôi nghĩ "mua lại" sắp trở thành một trong những từ bị lạm dụng nhiều nhất trong crypto.
Và tôi muốn biết tiền thực sự chảy về đâu.
doanh thu mua lại hàng năm / vốn hóa thị trường.
Nếu một protocol 500 triệu USD có thể bền vững chi 50 triệu USD mỗi năm để mua lại chính token của mình, điều đó xứng đáng để tôi để mắt.
Còn nếu một token 10 tỷ USD tuyên bố mua lại 5 triệu USD trong khi mở khóa lượng cung trị giá 500 triệu USD, thì tôi thực sự chẳng quan tâm.
Crypto cuối cùng cũng tìm ra cách để các protocol tự tạo doanh thu.
Giờ tôi muốn xem ai trong số đó thực sự biến doanh thu ấy thành giá trị cho token.
Kỷ nguyên doanh thu đến rồi anh em ạ, hãy xem thử và cho tôi biết bạn nghĩ sao, nhớ follow tôi nếu bạn thấy bài viết này hữu ích nhé!
StarPlatinum.
