@SHL0MS là một nghệ sĩ ẩn danh có hoạt động trải dài trên các lĩnh vực biểu diễn, nghệ thuật kỹ thuật số và những thử nghiệm ý niệm luôn khiến cộng đồng mạng bất ngờ.
Thí nghiệm bắt đầu khi SHL0MS đăng một phiên bản đã cắt xén của bức Hoa Súng của Claude Monet lên X, gán cho nó là do AI tạo ra và hỏi những người theo dõi giải thích điều gì khiến nó kém hơn một bức Monet thật. Hơn 600 phản hồi đã đổ về, với những nhận xét đầy tự tin viện dẫn về việc thiếu chất liệu impasto, phản chiếu không tự nhiên và thiếu chiều sâu tâm hồn. Thí nghiệm đã lan truyền như vũ bão, và SHL0MS đã đúc bức tranh thành một NFT có tên "Bức Ảnh Kém Chất Lượng", được bán với giá chỉ hơn 40.000 đô la Mỹ qua 28 lượt đấu giá.
Trong cuộc phỏng vấn này, SHL0MS thảo luận về những gì làn sóng phản hồi đã tiết lộ về nhận thức thiên lệch, tại sao nhãn AI lại đóng vai trò như một sự cho phép xã hội để bỏ qua tư duy phản biện, và làm thế nào NFT này ít liên quan đến hình ảnh mà quan trọng hơn là việc sở hữu câu chuyện.
OpenSea: Điều gì khiến bạn chọn bức Hoa Súng cụ thể này, thuộc loạt tranh 1914-1917, làm chủ đề cho thí nghiệm? Có chủ đích nào trong việc chọn một tác phẩm mang tính biểu tượng như vậy không?
SHL0MS: Tiêu chí chính của tôi là nó không được dễ nhận ra ngay lập tức. Tôi muốn một thứ mà người xem sẽ có một ý niệm mơ hồ về "Monet" trong đầu nhưng sẽ không thể nhận ra bức Hoa Súng này ngay khi nhìn thấy. Có 250 bức như vậy, điều đó có nghĩa là hình ảnh tinh thần của một người bình thường về điều gì làm nên sự tuyệt vời của nó hoặc nó trông như thế nào trừu tượng hơn nhiều so với một thứ như Đêm Đầy Sao. Tôi cũng không muốn một tác phẩm Grandes Décorations khổ rộng vì tôi không muốn cắt một chi tiết nhỏ từ một tác phẩm lớn hơn. Nó cũng cần có độ phân giải cao và có thể tra ngược, để những khán giả hoài nghi hơn có thể dễ dàng xác định nó. Bức tôi chọn cuối cùng là một bản scan độ phân giải cao đẹp từ Wikimedia. Tôi đã cắt một phần nhỏ ở phía bên trái để loại bỏ chữ ký.
Yếu tố biểu tượng lại quan trọng theo chiều hướng ngược lại. Tôi muốn một thứ đủ liên quan đến Monet để mọi người cảm thấy có đủ năng lực phê bình nó. Nếu tôi dùng một họa sĩ mờ nhạt mà không ai biết đến, mọi người sẽ cẩn trọng hơn; nhãn Monet đã cho họ giấy phép để tự tin.
OpenSea: Khi bạn đăng tác phẩm lên X, bạn có mong đợi hơn 600 người phản hồi không, hay bạn đã ngạc nhiên trước sự tự tin và chi tiết của những lời phê bình?
SHL0MS: Khối lượng phản hồi không làm tôi ngạc nhiên bằng chính sự tự tin đó. Cách làm của tôi chủ yếu là ngẫu hứng; tôi không biết trước liệu một thứ gì đó có lan truyền hay không, và hầu hết mọi thứ đều không. Bản thân khối lượng là không thể đoán trước; sự lan truyền là sự kết hợp giữa con người và thuật toán, vừa là kỹ năng, vừa là nghệ thuật, vừa là may mắn ngẫu nhiên.
Điều làm tôi ngạc nhiên là những lời phê bình chi tiết đến mức nào và mọi người sẵn sàng đưa ra chúng với một khí chất của quyền lực được thừa nhận. Có những họa sĩ thực thụ và nhà phê bình nghệ thuật trong số những người đáp ứng tiêu chí, nhưng cũng có nhiều người, theo bất kỳ tiêu chuẩn hợp lý nào, không có tư cách để đưa ra phán quyết thẩm mỹ về một bức Monet. Nhãn AI đã cung cấp sự cho phép xã hội để lớp mặt nạ tuột ra. Một khi họ nghĩ nó là AI, tiêu chuẩn nhận thức luận cho sự tự tin hay tư duy phản biện đã sụp đổ.
OpenSea: Thí nghiệm đã phơi bày một điều khó chịu: rằng mọi người sẽ xây dựng những lập luận phức tạp, nghe có vẻ kỹ thuật để ủng hộ một tiền đề sai lầm. Điều này cho bạn biết điều gì về cách chúng ta nói về nghệ thuật hiện tại?
SHL0MS: Chúng ta đã xây dựng một vốn từ vựng để bác bỏ các tác phẩm AI mà chúng ta tự động triển khai ngay khi nghĩ rằng mình đang nhìn vào AI. Vốn từ vựng đó mang một chất lượng nghe có vẻ kỹ thuật. Nét vẽ rời rạc, bố cục chết, không có tâm hồn.
Đây là một câu chuyện về nhận thức thiên lệch hơn là về AI. Chúng ta đã luôn làm điều đó với những phạm trù mà chúng ta có quan điểm; AI là phạm trù mà kiểu thất bại này xảy ra một cách rõ ràng nhất vào lúc này. Mọi người đã nhanh chóng chỉ ra rằng đây không phải là một hiện tượng mới, và tôi đồng ý. Vấn đề là phơi bày một cách không thể chối cãi rằng hiện tượng này đang xảy ra ngay bây giờ.
OpenSea: Bạn có nghĩ kết quả sẽ khác nếu bạn đóng khung nó như tác phẩm của một nghệ sĩ ít tên tuổi hơn thay vì AI? Điều gì cụ thể ở nhãn AI kích hoạt phản ứng đó?
SHL0MS: Nghệ thuật được tôn vinh trong lịch sử thông qua rất nhiều yếu tố khác nhau. Mona Lisa nổi tiếng vì nó đã bị đánh cắp. Tôi nghĩ rằng ngày nay, với quá nhiều lo lắng và nhầm lẫn về vai trò của tác giả, mọi người bị thúc đẩy bởi sự phòng thủ để đưa ra những đánh giá khách quan về thẩm mỹ cho những tác phẩm mang tính lịch sử xa xôi hơn những gì họ muốn thừa nhận. Chúng ta đang ở giữa một mô hình cũ, nơi lời chỉ trích chính về các thế hệ AI là chúng khó hiểu và xấu xí và không bao giờ có thể tạo ra một con người với số lượng ngón tay phù hợp, và một mô hình mới, nơi đó là một sự thiếu hụt tinh thần nội tại sâu sắc hơn nhiều nhưng hình ảnh được tạo ra thực sự có thể hoàn hảo ở cấp độ kỹ thuật.
Được đóng khung như một nghệ sĩ ít tên tuổi, tôi nghĩ mọi người sẽ thận trọng hơn. Các tác phẩm nghệ thuật và nghệ sĩ nổi tiếng có một tính tôn giáo, một giá trị cơ bản không thể bị thách thức. Chúng là khuôn khổ mà qua đó công chúng đánh giá tất cả các loại hình nghệ thuật khác. Chúng phục vụ một mục đích nhận thức luận quan trọng trong sự hiểu biết của mọi người về cái đẹp và cái xấu, thiên tài và sáng tạo, và ý nghĩa của việc làm người.
Nhãn AI cho bạn biết rằng bạn có thể an toàn bác bỏ tác phẩm mà không cần nhìn vào nó: tác phẩm được tạo ra bởi một thứ mà chúng ta đã quyết định là đáng nghi. Lòng cuồng tín tôn giáo xung quanh tác phẩm gốc là thứ kích hoạt sự dữ dội và chắc chắn của phản ứng.
OpenSea: Có một sự mỉa mai trong thực tế rằng những "sai sót" mà mọi người xác định, như phản chiếu không tự nhiên, lại là những phẩm chất thực sự tồn tại trong bức tranh. Bạn nghĩ thế nào về mối quan hệ giữa sự thiên vị và nhận thức trong cách chúng ta nhìn vào nghệ thuật?
SHL0MS: Tác phẩm đã thay đổi mối quan hệ của chính tôi với bức tranh. Ai đó đã chỉ ra một đường viền màu tím loè loẹt xung quanh những bông hoa súng như bằng chứng cho thấy hình ảnh là do AI tạo ra. Bây giờ tôi không thể không nhìn thấy nó. Họ đã đúng, rằng nó ở đó. Họ chỉ sai về điều gì đã tạo ra nó. Nhận thức là chính xác; cách đóng khung đã biến nó thành một sai sót.
Chúng ta thấy những gì trên bức vải. Chúng ta chỉ quy kết nó khác đi tùy thuộc vào những gì chúng ta đã tin về nguồn gốc. Đường viền màu tím loè loẹt của AI là cẩu thả; của Monet là sự sử dụng màu sắc táo bạo. Sắc tố là giống nhau.
OpenSea: Việc đúc bức tranh thành một NFT có cảm giác như một sự mở rộng có chủ đích của thí nghiệm. Và đặt tên nó là "Bức Ảnh Kém Chất Lượng" thêm một lớp ý nghĩa nữa. Bạn đang cố gắng nói điều gì với những lựa chọn đó, và bạn nghĩ ai sẽ muốn sở hữu nó?
SHL0MS: NFT không phải là tác phẩm nghệ thuật. Tôi đã đúc vài chục NFT trong chín năm hành nghề. Một số là tác phẩm nghệ thuật độc lập, và một số là con trỏ trên blockchain hợp pháp hóa các tác phẩm biểu diễn kỹ thuật số diễn ra ngoài chuỗi cho một đối tượng khán giả chỉ có thể liên hệ với nghệ thuật thông qua quyền sở hữu.
Tiêu đề chỉ vào phản xạ của khán giả. Một khi họ nghĩ nó là AI, tiêu chí của sự kém chất lượng là tiêu chí họ mang đến cho nó. Bức Monet không hề kém chất lượng. Cách nhìn mới là kém chất lượng. Tiêu đề cho phép họ tự hoàn thiện vòng lặp của chính mình; bất cứ ai mua nó đang mua một con trỏ đến vòng lặp đó.
OpenSea: Bạn làm việc ở giao điểm của công nghệ, sự khiêu khích và nghệ thuật. Bạn có nghĩ AI đang thay đổi những gì chúng ta coi trọng trong nghệ thuật, hay chỉ đang phơi bày những thiên vị vốn đã tồn tại từ trước?
SHL0MS: Cả hai, nhưng phần phơi bày thú vị hơn và bền bỉ hơn. Những thiên vị mà AI đang đưa ra ánh sáng không phải là mới. Chúng ta đã luôn có nhận thức thiên lệch, cách đọc theo nhóm trong/ngoài, sự tôn trọng dành cho phạm trù hơn là đối tượng. AI là một bài kiểm tra đặc biệt rõ ràng vì phạm trù này hiện đang mang nặng cảm xúc đến mức nó lấn át hầu hết mọi đầu vào nhận thức khác.
Bề mặt của diễn ngôn đang thay đổi. Lời chỉ trích cũ về AI là mang tính máy móc: chúng ta có thể biết, bởi vì hệ thống không thể làm được điều đó. Will Smith ăn mì Ý, sáu ngón tay thay vì năm, ly rượu vang bất chấp vật lý. Bây giờ mọi người đang gán cho AI những khả năng mà nó không có và quay lại với "không có tâm hồn". Lời chỉ trích đã chuyển từ máy móc sang không thể diễn tả, điều đó có nghĩa là nó không còn có thể kiểm chứng được nữa. Sự thay đổi đó đang diễn ra nhanh chóng. Cả hai cách đóng khung (AI thay đổi những gì chúng ta coi trọng, AI phơi bày những gì vốn đã tồn tại) đều nắm bắt được một phần của những gì đang xảy ra.
OpenSea: Bạn muốn mọi người thực sự rút ra điều gì từ việc này? Đó có phải là một lời phê bình về sự hoài nghi AI, về sự bảo vệ quyền lực trong thế giới nghệ thuật, hay một điều gì đó hoàn toàn khác?
SHL0MS: Tôi không quan tâm đến việc trao cho khán giả một kết luận gọn gàng. Tác phẩm là một sự trình diễn hơn là một lời phê bình, không phải về sự hoài nghi AI cũng như về sự bảo vệ quyền lực trong thế giới nghệ thuật. Tuyên bố cốt lõi, rằng chúng ta theo phản xạ phân loại và bác bỏ dựa trên phạm trù hơn là đối tượng, là không thú vị như một mệnh đề được tuyên bố; việc một nghìn người tự chứng minh điều đó trên chính họ mới là điều làm nên sự thú vị.
OpenSea: Bạn nghĩ thế nào về điều gì làm nên một tác phẩm nghệ thuật tốt so với điều gì làm nên sự quan trọng của nó?
SHL0MS: Tôi nghĩ rằng nghệ thuật cần thay đổi một điều gì đó trong bạn. Nó có thể thay đổi tâm trí bạn, hoặc mức độ trừu tượng mà bạn đang vận hành, hoặc cách bạn cảm nhận, hoặc cách bạn nhìn thấy một chiếc lá súng.
Tôi cũng không nghĩ sự quan trọng và sự tốt đẹp là giống nhau. Một số nghệ thuật mà tôi cho là tốt thì nhỏ bé và hầu như không ai nhìn thấy. Một số nghệ thuật mà tôi cho là quan trọng thì không tuyệt vời như một đối tượng. Bức Ảnh Kém Chất Lượng gần với loại thứ hai hơn. Bức Monet gần với loại thứ nhất hơn.
OpenSea: NFT bạn đã đúc để kỷ niệm thí nghiệm đã được bán với giá hơn 40.000 đô la. Bạn cảm thấy thế nào về điều đó? Bạn nghĩ điều đó nói lên điều gì về thời điểm này và cách mọi người định giá nghệ thuật kỹ thuật số và quyền sở hữu kỹ thuật số?
SHL0MS: Việc bán hàng đã gây tranh cãi trong giới NFT, chủ yếu vì đó là một đợt bán 1/1 cao trong một thời kỳ trầm lắng nhưng cũng vì đó là một tác phẩm dễ để các nghệ sĩ so sánh với tác phẩm của chính họ và cảm thấy như nó tốn ít công sức hơn. Tôi đã bị buộc tội rửa tiền, đó là phản ứng tiêu chuẩn của thế giới NFT đối với bất kỳ đợt bán nào mà ai đó không hiểu. Tất nhiên tôi không rửa tiền, và nếu có, tôi sẽ không làm điều đó thông qua một tác phẩm nghệ thuật lan truyền trên một sổ cái bất biến công khai. Người mua, @Jediwolf, là một trong những nhà sưu tập lớn nhất các tác phẩm nghệ thuật AI lịch sử và chúng tôi chưa từng tương tác trước tác phẩm này. Anh ấy đã tweet trong suốt buổi biểu diễn và đặt nó vào bối cảnh và thực sự đã nhận được nhiều tương tác hơn trên bài đăng của anh ấy so với của tôi, tất cả trước khi anh ấy biết sẽ có một NFT liên quan.
Anh ấy thực sự chỉ yêu thích buổi biểu diễn và muốn tham gia, và cuối cùng là sở hữu nó. Tôi chưa bao giờ có một nhà sưu tập nào nhảy vào định hình một tác phẩm một cách hợp tác như vậy, đó là một trải nghiệm khá thú vị.
Thật thú vị, một số người kiếm sống bằng cách đúc NFT trong một thể loại mạch lạc gặp khó khăn khi xem bất cứ thứ gì bên ngoài khuôn khổ dễ đọc đó (một tác phẩm truyền thông như chính tác phẩm nghệ thuật) là hợp pháp, điều này phản ánh kỳ lạ thế giới nghệ thuật truyền thống được bảo vệ mà họ tìm cách từ chối. NFT không phải là tác phẩm nghệ thuật; tác phẩm nghệ thuật là câu chuyện dài: dòng tweet, các phản hồi, sự tuyển chọn các lời phê bình, lớp diễn ngôn trên tất cả những điều đó. NFT là một sự đóng gói có thể sở hữu của câu chuyện dài, một viên đá đỉnh vòm. Nếu viên đá đỉnh vòm thanh toán được 40k đô la trong một thị trường đang định giá hầu hết mọi thứ gần bằng không, điều đó nói lên nhiều hơn về cách đọc của người mua về câu chuyện dài hơn là về giá trị của tập tin.
Mọi người đã ngừng giả vờ rằng JPEG là thứ thiết yếu. JPEG là một con trỏ đến câu chuyện, và câu chuyện là thứ họ đang mua. Điều đó gần giống với cách nghệ thuật đã vận hành từ trước đến nay. Sai lầm của văn hóa NFT thời kỳ đầu là hành động như thể tập tin là tác phẩm nghệ thuật. Hầu hết nó không phải, và các tác phẩm luôn trỏ đến một thứ khác: xuất xứ, cộng đồng, sự tham khảo, trò đùa. Trường hợp này cũng không khác. Nghệ thuật là câu chuyện.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không nên được hiểu là lời khuyên tài chính hoặc giao dịch. Việc đề cập đến các dự án, sản phẩm, dịch vụ hoặc token cụ thể không cấu thành sự xác nhận, bảo trợ hoặc khuyến nghị của OpenSea. OpenSea không đảm bảo tính chính xác hoặc đầy đủ của thông tin được trình bày và người đọc nên tự xác minh độc lập bất kỳ tuyên bố nào được đưa ra tại đây trước khi hành động dựa trên chúng. Người đọc hoàn toàn chịu trách nhiệm tự thực hiện thẩm định của riêng mình trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào.
